Home » Życie z chorobą » Hiperglikemia matki a ciąża
Życie z chorobą

Hiperglikemia matki a ciąża

cukrzyca-ciazowa
cukrzyca-ciazowa

Prof. dr hab. n. med. Katarzyna Cypryk

Klinika Chorób Wewnętrznych i Diabetologii Uniwersytetu Medycznego w Łodzi

Wysokie stężenie glukozy we krwi kobiety ciężarnej wiąże się z bardzo dużym ryzykiem zdrowotnym dla niej samej i dla jej dziecka. Dlatego wszystkie kobiety z cukrzycą typu 1, chcące posiadać potomstwo, powinny ciążę zaplanować, aby móc się do niej dobrze przygotować.

To przygotowanie obejmuje przede wszystkim uzyskanie normoglikemii, czyli takiego stężenia glukozy jakie jest u zdrowej kobiety oraz ocenę stopnia rozwoju przewlekłych powikłań cukrzycy i ich ewentualne leczenie oraz rozpoczęcie przyjmowania kwasu foliowego, modyfikację stylu życia, ew. zaniechanie palenia papierosów, szczepienia ochronne itd. Ciąża u kobiety z bardzo dużymi stężeniami glukozy we krwi może zakończyć się poronieniem, zgonem wewnątrzmacicznym, urodzeniem dziecka z wadą rozwojową i innymi ciężkimi powikłaniami. Receptą na uniknięcie tego jest świadome, planowane macierzyństwo w tej grupie kobiet. Inny rodzaj hiperglikemii w ciąży to tzw. cukrzyca ciążowa.

Co to jest cukrzyca ciążowa?

U niektórych kobiet w ciąży poziom cukru we krwi przekracza wartości spotykane u zdrowych ciężarnych, czyli dochodzi do hiperglikemii. Pojawia się ona u ok. 10-15 proc. wszystkich ciężarnych. Taki stan nazywamy cukrzycą ciążową. Na rozwój cukrzycy ciążowej bardziej narażone są kobiety:

♦ po 30 roku życia,

♦ które miały cukrzycę w poprzedniej ciąży,

♦ których mama, tata lub rodzeństwo mają cukrzycę,

♦ maja nadwagę lub otyłość,

♦ mają rozpoznaną insulinooporność lub zespół policystycznych jajników,

♦ które urodziły dzieci powyżej 4 kg,

♦ doświadczyły niepowodzeń położniczych.

Cukrzyca ciążowa może się jednak rozwinąć także u kobiet bez tych tzw. czynników ryzyka.

Jakie są objawy cukrzycy ciążowej?

Bardzo wysokie stężenie cukru objawia się zwiększonym pragnieniem, oddawaniem dużej ilości moczu, osłabieniem ogólnym i chudnięciem. Łagodna hiperglikemia nie daje żadnych dolegliwości, a taka zwykle występuje u kobiet z cukrzycą ciążową. Jednak nawet niewielka hiperglikemia niekorzystnie wpływa na rozwój płodu i może prowadzić do poważnych powikłań u noworodka, dlatego prowadzi się badania przesiewowe u wszystkich kobiet w ciąży. Obniżenie stężenia cukru we krwi matki do wartości prawidłowych ma zapewnić dziecku komfortowe warunki rozwoju!

Jak matczyna hiperglikemia wpływa na rozwój płodu i późniejsze losy dziecka?

Krążąca we krwi ciężarnej glukoza po dotarciu do łożyska swobodnie pokonuje jego barierę i dostaje się do płodu. Jeśli w krążeniu matki stężenie glukozy jest wysokie, to dużo glukozy dociera do płodu. Dochodzi do „przekarmiania” płodu. Płód nadmiernie rośnie, nadmiar tłuszczu odkłada się w okolicach brzuszka, karku, na policzkach, rączkach i nóżkach. Powiększają się też wątroba i serce. Stan taki nazywamy makrosomią, czyli nadmiernym wzrastaniem. Jednocześnie jednak proces dojrzewania narządów i układów ulega zwolnieniu na skutek zwiększonego wydzielania insuliny przez trzustkę płodu. Doprowadzić to może w sumie do urodzenia się dużego, ale niedojrzałego dziecka z zaburzeniami adaptacyjnymi, nasilonej żółtaczki i innych powikłań.

U noworodka może też nadmiernie obniżyć się poziom cukru (hipoglikemia), co jest potencjalnie groźnym zaburzeniem. Urodzenie dużego dziecka drogami natury może powodować urazy pochwy i krocza ciężarnej oraz uszkodzenia dziecka (złamanie obojczyka, uraz splotu barkowego). Niekiedy trzeba wykonać cięcie cesarskie. Dzieci kobiet z cukrzycą ciążową mają w przyszłości zwiększone ryzyko otyłości, cukrzycy i nadciśnienia, a córki wystąpienia cukrzycy ciążowej. Jest to tzw. międzypokoleniowa transmisja chorób metabolicznych.

Jak kontrolować stężenie glukozy?

Niestety bez wykonywania badań, podobnie jak w przypadku innych parametrów np. morfologii czy TSH, kobieta nie jest w stanie rozpoznać czy cukier we krwi jest prawidłowy. Potrzebna jest kontrola, ponieważ stężenie cukru we krwi zmienia się bardzo dynamicznie i zależy od wielu czynników. Konieczne jest tzw. monitorowanie glikemii, czyli pomiar glikemii kilka razy na dobę.

Next article