Home » Życie z chorobą » Stulecie odkrycia insuliny – jak wiele jej zawdzięczamy?
Życie z chorobą

Stulecie odkrycia insuliny – jak wiele jej zawdzięczamy?

odkrycia insuliny
odkrycia insuliny
Sterylizacja fiolek na insulinę, 1956 rok. Zdjęcie z wystawy „100 lat insuliny – leku, który zmienił świat” realizowanej w ramach kampanii „Razem ścigamy się z cukrzycą”

Prof. dr hab. n. med. Leszek Czupryniak

Specjalista chorób wewnętrznych i diabetologii, Kierownik Kliniki Chorób Wewnętrznych i Diabetologii WUM

Insulina została odkryta 100 lat temu, dlatego już wielu pacjentów zdążyło zawdzięczać jej życie. Jak zatem wpływa ona na nasz organizm? Jakie są jej rodzaje?

W tym roku przypada 100 lat od odkrycia insuliny. Jak wyglądało życie chorego na cukrzycę, gdy nie było insuliny?

Przed odkryciem insuliny leczenie cukrzycy polegało wyłącznie na stosowaniu diety głodowej Allena. Nie było żadnych innych leków. Dieta ta powodowała dalsze wyniszczenie organizmu pacjenta. Przedłużała życie chorego na cukrzycę o 2-3 miesiące, nie więcej. Mówimy tutaj o „leczeniu” w kontekście cukrzycy typu 1, nie 2, ponieważ ta druga występowała dość rzadko. Jest ona konsekwencją nadwagi i otyłości, zatem dotykała wąskiej grupy bardzo zamożnych osób. Typ 1 cukrzycy za to był chorobą śmiertelną, a teraz stała się chorobą przewlekłą.

Nauka techniki podawania insuliny, Hvidøre, Dania, 1947 rok
Zdjęcie z wystawy „100 lat insuliny – leku, który zmienił świat” realizowanej w ramach kampanii „Razem ścigamy się z cukrzycą”

Czy to prawda, że postęp nauki przełożył się na powstanie różnych insulin o różnych profilach działania, które umożliwiają indywidualne podejście do pacjenta? Dzięki temu chorzy mogą realizować swoje pasje, marzenia, plany, a nawet osiągać wybitne wyniki sportowe, jak np. Michał Jeliński, Dominika Sacharuk, kolarze z Team Novo Nordisk – Przemek Kotulski, Mateusz Rudyk.

Poziom cukru we krwi (glukozy) jest idealnie regulowany u osób zdrowych. Jest to stały poziom, z minimalnymi odchyleniami glikemii, między 70 a 100-110 miligramów na decylitr. Jest to kontrolowane czynnością wielu hormonów. Podnoszą one lub obniżają glukozę we krwi. Jest to m.in. insulina. Cząsteczka insuliny żyje tylko kilka minut, a następnie się rozpada. Gdy podajemy choremu insulinę podskórnie, działa ona 6-8 godzin – jest to za krótko jak na całą dobę, lecz za długo, by obniżyć cukier np. po posiłku. Dlatego wysiłek badaczy poszedł w tę stronę, by z jednej strony leki insulinowe działały bardzo krótko, czyli 2-3 godziny, w celu obniżenia glukozy po posiłku, ale z drugiej strony, żeby były skuteczne przez całą dobę, w okresie pomiędzy posiłkami. W dużym stopniu się to udało, ponieważ mamy do dyspozycji różne rodzaje insuliny, które możemy dopasować do stylu życia pacjenta.

Pomiar poziomu cukru we krwi, Hvidøre, Dania, 1940 rok
Zdjęcie z wystawy „100 lat insuliny – leku, który zmienił świat” realizowanej w ramach kampanii „Razem ścigamy się z cukrzycą”

Jakie są rodzaje insulin?

Zasadniczo mamy do wyboru różne rodzaje insulin – tradycyjne insuliny ludzkie (takie, które produkuje trzustka), które dzielimy na krótkodziałające i o przedłużonym czasie działania. Krótkodziałające są skuteczne przez 6-8 godzin, a długo działające 12-16 godzin. Natomiast w 1996 roku wprowadzono pierwszy analog insuliny szybkodziałającej, dzięki czemu skrócono jej skuteczność do 2-3 godzin. Nadal jednak za długo działała, zatem od dwóch lat pacjenci mają do dyspozycji insulinę ultraszybkodziałającą po posiłku. Oczywiście na przestrzeni lat wytworzono również analogi insuliny długodziałającej, poprzez stworzenie roztworu o odpowiednim pH 4 (kwaśnym). Wtedy, gdy zostaje ona wstrzyknięta podskórnie, zamienia się w kryształki, przez co dłużej się wchłania. Szuka się zatem rozwiązań, które jak najdokładniej będą naśladowały naturalne procesy regulowania poziomu glukozy we krwi. Na horyzoncie w badaniach mamy nawet insulinę, którą będzie się podawać np. raz w tygodniu.

Produkcja wstrzykiwacza fabrycznie napełnionego insuliną ludzką, 2002 rok
Zdjęcie z wystawy „100 lat insuliny – leku, który zmienił świat” realizowanej w ramach kampanii „Razem ścigamy się z cukrzycą”

Co dla profesora jest największym do tej pory osiągnięciem nauki w obszarze insulinoterapii?

Największym osiągnięciem w insulinoterapii było przede wszystkim odkrycie insuliny. Następnie kolejnym wielkim sukcesem było wprowadzenie analogów szybko- i długodziałających w cukrzycy typu 1. Zmieniło to z pewnością jakościowo leczenie, a pacjenci mogą osiągać dobre wyniki cukru, nawet w godzinach porannych.

Next article