Cukrzyca należy do najczęściej występujących na świecie chorób metabolicznych. Cukrzyca typu 2 stanowi około 85 proc. wszystkich przypadków tej choroby. Jest ona wywołana przez zmniejszenie produkcji insuliny przez trzustkę i/lub zmniejszenie wrażliwości tkanek obwodowych na działanie tego hormonu. W wieku starszym częściej dochodzi do rozwoju cukrzycy, a choroba ta może przez wiele lat przebiegać bezobjawowo. Dlatego też istotne jest aktywne wykrywanie cukrzycy na podstawie wyników badań laboratoryjnych glikemii w osoczu krwi żylnej. Badania takie powinno się wykonywać raz na trzy lata, jeśli nie występują u pacjenta dodatkowe czynniki ryzyka cukrzycy typu 2. Do czynników takich należą: nadwaga lub otyłość, posiadanie w rodzinie osób z cukrzycą, mała aktywność fizyczna, stan przedcukrzycowy w poprzednich badaniach, przebyta cukrzyca ciążowa, urodzenie dziecka o masie powyżej 4 kilogramów, nadciśnienie tętnicze, dyslipidemia, zespół policystycznych jajników oraz choroby układu sercowo-naczyniowego. Podwyższone stężenia cukru we krwi mogą objawiać się zwiększonym oddawaniem moczu, zwiększonym pragnieniem, chudnięciem, osłabieniem, zaburzeniami widzenia oraz częstszym występowaniem infekcji dróg moczowych oraz narządów płciowych.

Cukrzyca u osób starszych

W momencie rozpoznania cukrzycy u osób starszych leczenie musi być zindywidualizowane, uwzględniające choroby towarzyszące oraz możliwości realizacji zaleceń przez pacjenta. Przebieg cukrzycy typu 2 zmienia się w czasie, dlatego leczenie również musi być modyfikowane. Kluczowe są regularne pomiary glikemii przy pomocy glukometru, co pozwala na dostosowanie leczenia do potrzeb pacjenta oraz na zmniejszenie ryzyka rozwoju przewlekłych powikłań cukrzycy. Samokontrola pozwala pacjentowi w sposób świadomy ocenić wpływ diety i codziennej aktywności na poziomy cukru. Częstość pomiaru cukru we krwi zależy od sposobu leczenia cukrzycy. Najczęściej muszą mierzyć cukier osoby leczone insuliną. Niezwykle istotne jest rozpoznawanie objawów oraz przyczyn spadku poziomu glukozy we krwi, czyli hipoglikemii. Klasyczne objawy to głód, pocenie się, zawroty głowy oraz przyspieszone bicie serca. W wieku starszym objawy hipoglikemii mogą być jednak dyskretne i nie zawsze w sposób prawidłowy rozpoznawane przez pacjenta lub rodzinę.

Ważne w leczeniu są…

Niezbędnym elementem leczenia cukrzycy jest wysiłek fizyczny. Pozwala on na zmniejszenie oporności tkanek na działanie insuliny, ułatwia utrzymanie należnej masy ciała oraz wpływa pozytywnie na jakość życia osób starszych. Oczywiście aktywność fizyczna powinna być dostosowana do możliwości fizycznych i zdrowotnych pacjenta. Optymalną formą aktywności fizycznej w wieku starszym są długie spacery. Nie można jednak wykluczyć stosowania wysiłków o większej intensywności u wybranych chorych.

Prawidłowe leczenie cukrzycy ma na celu między innymi zapobieganie rozwojowi przewlekłych powikłań choroby. Obejmują one uszkodzenie nerwów, zmiany w obrębie nerek prowadzące do ich niewydolności, zmiany na dnie oka, rozwój stopy cukrzycowej oraz częstsze występowanie zawałów serca i udarów mózgu. Osoby z cukrzycą powinny pamiętać o systematycznym wykonywaniu badań kontrolnych, aby wykryć powikłania na ich wczesnym etapie i podjąć odpowiednie działania terapeutyczne. Prawidłowe wartości cukru we krwi, leczenie nadciśnienia tętniczego, zaburzeń gospodarki lipidowej oraz nie palenie papierosów pozwalają na znaczne zmniejszenie ryzyka rozwoju zmian naczyniowych cukrzycy.

Edukacja cukrzycowa

U osoby w wieku starszym z cukrzycą niezwykle ważna jest odpowiednia edukacja dotycząca samokontroli, prawidłowego żywienia oraz rozpoznawania objawów hiper- i hipoglikemii. Pacjenci powinni być zachęcani do regularnej aktywności fizycznej. Zasadniczym elementem nauki jest obsługa glukometru. Dodatkowo u pacjentów, którzy wymagają leczenia insuliną konieczne jest opanowanie technik wstrzykiwania i szczególne wyczulenie na objawy i leczenie hipoglikemii. Edukacja musi niejednokrotnie obejmować nie tylko pacjenta, ale również jego rodzinę. Indywidualne podejście do leczenia cukrzycy w sposób szczególny dotyczy właśnie osób w tej grupie wiekowej. U wielu chorych możliwe jest osiągnięcie pełnego wyrównania cukrzycy, co pozwala z jednej strony na minimalizację ryzyka powikłań, ale przede wszystkim na bezpieczny i stabilny przebieg cukrzycy.