o wykonania badań powinny Cię również skłonić objawy wskazujące na możliwość występowania cukrzycy: zmniejszenie masy ciała, wzmożone pragnienie, wielomocz, osłabienie i wzmożona senność, pojawienie się zmian ropnych na skórze oraz stanów zapalnych narządów moczowo-płciowych.

Czy jesteś w grupie ryzyka cukrzycy?

(według „Zaleceń klinicznych dotyczących postępowania u chorych na cukrzycę 2015 r.”)

Kobiety

Mężczyźni

Kobiety i mężczyźni

  • Z nadwagą lub otyłością (BMI większy lub równy 25 i/lub obwód w talii większy niż 80 cm)
  • Z przebytą cukrzycą ciążową – zaburzeniem tolerancji węglowodanów lub cukrzycą rozpoznaną po raz pierwszy w ciąży
  • Które urodziły dziecko o masie ciała większej niż 4 kg, a także wieloródki
  • Z zespołem policystycznych jajników
  • Z nadwagą lub otyłością (BMI większy lub równy 25 i/lub obwód w talii większy niż 94 cm)

 

  • Z cukrzycą występującą u rodziców bądź rodzeństwa
  • Mało aktywni fizycznie, prowadzący siedzący tryb życia

Z grupy środowiskowej lub etnicznej częściej narażonej na cukrzycę

  • Ze stwierdzonym w poprzednim badaniu stanem przedcukrzycowym
  • Z nadciśnieniem tętniczym (większym lub równym 140/90 mm Hg)
  • Z chorobą układu sercowo-naczyniowego
  • Z podwyższonym poziomem trójglicerydów lub niskim – dobrego cholesterolu
  • Ze schorzeniami trzustki i wątroby spowodowanymi nadużywaniem alkoholu

Czy masz prawidłową masę ciała?

Przydatne wskaźniki zdrowia

1. BMI – wskaźnik masy ciała w stosunku do wzrostu

BMI (ang. body mass index)  to po polsku wskaźnik masy ciała (w stosunku do wzrostu). Sposób obliczania BMI i interpretacja tego wskaźnika – poniżej.  Wskaźnik dostarcza ważnych informacji na temat stanu zdrowia osób dorosłych. Jeśli jego wartość obliczona u konkretnej osoby mieści się w przedziale 18,5–25,9, oznacza to, że ma ona prawidłową (należną) masę ciała i nie jest narażona na ryzyko chorób towarzyszących otyłości. Należną masę ciała u dzieci i młodzieży do 18. r.ż. określa się za pomocą siatek centylowych.

Liczne badania epidemiologiczne wykazały, że BMI dobrze koreluje z ilością tkanki tłuszczowej w organizmie oraz umożliwia ocenę zagrożenia śmiertelnością i chorobowością.

Im wyższy wskaźnik BMI, tym większa zapadalność na różne schorzenia.

Dotyczy to szczególnie takich chorób, jak nadciśnienie tętnicze, choroba niedokrwienna serca, hiperlipidemia, cukrzyca typu 2, zespół zaburzeń oddychania w czasie snu, niektóre nowotwory złośliwe (rak jelita grubego, rak piersi, rak trzonu macicy).

Klasyfikacja zaburzeń masy ciała

BMI (kg/m2)

Ryzyko chorób towarzyszących otyłości

Niedowaga

< 18,5

Niskie (ale zwiększone ryzyko innych problemów zdrowotnych)

Norma

18,5–24,9

Średnie

Nadwaga

≥ 25

 

Okres przed otyłością

25,0–29,9

Podwyższone

I° otyłości

30,0–34,9

Umiarkowanie podwyższone

II° otyłości

35,0–39,9

Wysokie

III° otyłości

≥ 40,0

Bardzo wysokie

Klasyfikacja otyłości w zależności od BMI wg WHO, Report of a WHO „Consultation on Obesity”, Genewa 1997.

 

Uwaga:

BMI nie jest wiarygodnym wskaźnikiem zagrożenia chorobami dla poniższych grup osób :

  • kobiety ciężarne
  • sportowcy oraz osoby o rozbudowanej tkance mięśniowej
  • rosnące dzieci
  • osoby w starszym wieku, u których trudno dokonać dokładnych pomiarów wzrostu

BMI wylicza się ze wzoru:                          

                masa ciała [kg]

BMI =    --------------------------------------------                                                               

                wzrost [m] x wzrost [m]

Interpretacja BMI

poniżej 18,5 kg/m2 – niedożywienie,

18,5–25 kg/m2 – prawidłowa masa ciała,

25–30 kg/m2 – nadwaga,

30–40 kg/m2 – otyłość,

powyżej 40 kg/m2 – otyłość olbrzymia.

Prawidłową masę ciała można również wyliczyć z wzoru Lorentza.

  • Kobiety:

należna masa ciała = wzrost w cm – 100 – (wzrost w cm – 150) : 2.

  • Mężczyzni:

należna masa ciała = wzrost w cm – 100 – (wzrost w cm – 150) : 4.

Przykład

Kobieta, wiek 50 lat, wzrost 168 cm

należna masa ciała = 168 – 100 – (168 – 150) : 2 = 68 – 9 = 59 kg

prawidłowa masa ciała wynosi 59 kg.

2. Obwód pasa

Obwód pasa także stanowi cenny wskaźnik stanu zdrowia. Badania przeprowadzone w ostatnich latach na grupie kilkunastu tysięcy dorosłych osób wykazały, że wysokie ciśnienie tętnicze, zaburzenia oddychania, wysoki poziom cholesterolu i cukrzyca częściej występują u mężczyzn z obwodem pasa powyżej 102 cm i u kobiet z obwodem pasa powyżej 88 cm w porównaniu do grupy osób szczupłych.

Mężczyźni z obwodem talii powyżej 102 cm są 4,5 rasa bardziej narażeni na występowanie cukrzycy typu 2 niż mężczyźni z obwodem pasa poniżej 94 cm. Kobiety z obwodem pasa powyżej 88 cm są 3,8 rasa bardziej narażone na wystąpienie cukrzycy typu 2 niż kobiety z obwodem poniżej 80 cm.

Otyłość typu „gruszka” (udowo-pośladkowa) częściej występuje u kobiet.

Otyłość typu „jabłko” (inne określenia: otyłość brzuszna, wisceralna – tkanka tłuszczowa jest zlokalizowana głównie wewnątrz jamy brzusznej) częściej dotyczy mężczyzn.

Zależne od płci występowanie dwóch typów otyłości wynika z różnego rozmieszczenia tkanki tłuszczowej, co jest uwarunkowane czynnikami hormonalnymi i genetycznymi. U kobiet po menopauzie ryzyko wystąpienia otyłości brzusznej staje się podobne jak u mężczyzn w związku z ustaniem produkcji żeńskich hormonów płciowych przez jajniki. W otyłości typu „jabłko” występuje większe ryzyko chorób towarzyszących. Częściej pojawiają się zaburzenia metaboliczne, prowadzące do cukrzycy, nadciśnienia tętniczego, choroby wieńcowej i innych chorób układu krążenia.

3. WHR – stosunek obwodu talii do obwodu bioder

Dół formularza

WHR (ang. waist to hip ratio) –po polsku stosunek obwodu talii do obwodu bioder – to wskaźnik stosowany do określenia rodzaju otyłości i rozmieszczenia tkanki tłuszczowej. Aby określić rozmieszczenie tłuszczu, można zmierzyć sobie obwód talii i bioder. Obwód talii mierzy się w połowie odległości między dolnym brzegiem żeber a górnym grzebieniem kości biodrowej. Najszerszy obwód bioder określa się na wysokości krętarza większego kości udowej. Wartości obu obwodów w centymetrach należy podzielić przez siebie i wynik dzielenia (iloraz) to właśnie WHR. Otyłość wisceralną (typu „jabłko”) u kobiet rozpoznaje się, gdy WHR jest równy lub wyższy od 0,8, a u mężczyzn – gdy WHR jest równy lub wyższy od 1,0. Niższe wartości tego wskaźnika, czyli u  kobiet poniżej 0,8, a u mężczyzn poniżej 1,0 przy BMI ≥ 30 pozwalają rozpoznać otyłość udowo-pośladkową.

Poniżej zachęcam do wypełnienia kwestionariusza  „ Ocena ryzyka wystąpienia cukrzycy typu 2” 
kwestionariusz FINDRISC (FINnish Diabetes RIsk Score.