utorzy licznych badań podkreślają istotną rolę nawet nieznacznych dobowych wahań glikemii w rozwoju późnych powikłań zarówno mikro- jak i mikronaczyniowych poprzez aktywację stresu oksydacyjnego oraz inne mechanizmy metaboliczne i hemodynamiczne prowadzące do uszkodzenia komórek śródbłonka naczyń krwionośnych. Szczególnie podkreśla się istotną rolę uzyskania normoglikemii w pierwszych latach choroby w prewencji późnych powikłań naczyniowych, w tym uszkodzenia nerek, narządu wzroku oraz układu sercowo-naczyniowego ze względu na istnienie zjawiska tzw. „pamięci metabolicznej”, w której po nawet krótkim okresie hiperglikemii, szczególnie poposiłkowej, dochodzi do nieodwracalnych zmian ekspresji genów/białek, decydujących o powstaniu odległych powikłań naczyniowych, nawet jeśli w późniejszych latach choroby dojdzie do normalizacji glikemii. Pragnę podkreślić, że obok uzyskania docelowych wartości poziomu hemoglobiny glikowanej (HbA1c) określone przez polskie i światowe Towarzystwa Diabetologiczne powinno dążyć się do minimalizacji zmienności glukozy w ciągu doby, tym bardziej, że coraz więcej danych wskazuje, że wahania glikemii, hipo- i hiperglikemii w przebiegu cukrzycy nie tylko są przyczyną rozwoju trwałych uszkodzeń mikro- i mikronaczyniowych, ale również wpływają negatywnie na codzienne funkcjonowanie pacjenta w szkole, pracy i w życiu rodzinnym. Dotychczasowa stosowana w Polsce samokontrola glikemii polegająca na oznaczeniu przez pacjenta poziomu glukozy we krwi kilkukrotnie w ciągu doby tylko za pomocą glukometru są niewystarczające do wykrycia krótkotrwałych epizodów hiper- i hipoglikemii, tym samym stworzenia pełnego, dobowego profilu glikemii, pozwalającego na szybkie reagowanie pacjenta lub jego opiekuna na zmiany glikemii. Dopiero zastosowanie systemu ciągłego pomiaru glikemii (CGM) najlepiej zsynchronizowanego z osobistą pompą insulinową dozujacą insulinę spełnia w tym miejscu ważną funkcję terapeutyczną umożliwiającą uzyskanie prawidłowego wyrównania metabolicznego choroby, a przede wszystkim redukcję hipoglikemii.

Wyniki przeprowadzonych dotychczasowych badań klinicznych w zakresie zastosowania systemów ciągłego monitorowania glikemii u pacjentów z cukrzycą typu 1 w odniesieniu do grupy pacjentów dokonujących pomiarów glikemii przy pomocy glukometrów, szczególnie w populacji wieku rozwojowego wykazały  istotne ograniczenia dobowych wahań stężenia glukozy we krwi, w tym hopoglikemii oraz wydłużenia czasu spędzonego przez pacjenta w stanie normoglikemii.

Liczne doniesienia kliniczne i naukowe wskazują na wysokie ryzyko rozwoju powikłań sercowo-naczyniowych (zawał mięśnia sercowego), neurologicznych (udar niedokrwienny) oraz psychologicznych (depresja, zaburzenia funkcji poznawczych) u pacjentów z cukrzycą typu 1 w przebiegu nawracających incydentów hipoglikemii. 

Szczególnie trudne jest rozpoznanie niedocukrzenia u małego dziecka z cukrzycą typu 1. Każda gwałtowna zmiana nastroju, zachowania nieadekwatne do sytuacji, lęk, płacz, apatia, drażliwość  sugerują hipoglikemię i wymagają weryfikacji badaniem poziomu glikemii. Częstym zjawiskiem u dzieci z cukrzycą typu 1 jest nocna hipoglikemia. Liczne badania przy pomocy systemu ciągłego monitorowania glikemii (CGM) wskazują, że zjawisko to dotyczy aż 30-40% dzieci chorych na cukrzycę typu 1. Połowa tych dzieci nie ma w nocy żadnych objawów niskiej glikemii. Nocne nieuświadomione hipoglikemie dają objawy rannego złego samopoczucia, ból głowy, zaburzenia koncentracji, apatię.

W wyniku występowania częstych epizodów hipoglikemii znacznie ulega pogorszeniu jakość życia dzieci oraz ich rodzin. Lęk rodziców przed wystąpieniem hipoglikemii skutkuje utrzymywaniem podwyższonego poziomu cukru u dzieci w celu uniknięcia niedocukrzenia, co powoduje niedostateczne wyrównanie metaboliczne choroby i szybki rozwój powikłań naczyniowych. 

Należy w tym miejscu podkreślić, że wraz z długością trwania choroby wzrasta częstość epizodów hipoglikemii bezobjawowych, ponadto tak jak wspomniałam wcześniej u małych dzieci poniżej 6 roku życia objawy hipoglikemii mogą być niespecyficzne, trudne do identyfikacji. Z pomocą w tej grupie pacjentów przychodzi system Guardian REAL-TIME wyposażony w 3 rodzaje powiadomień: alarm hipo- i hiperglikemii, alarm tempa zmian glukozy oraz alarm predykcyjny – wczesnego ostrzegania. Obecne rozwiązania techniczne pozwalają na połączeniu osobistej pompy insulinowej z CGM i uzyskanie danych o aktualnych wartościach glikemii na monitorze pompy. Dodatkowo w systemie Paradigm Veo istnieje funkcja automatycznego wstrzymania podaży insuliny (hipoblokada), w przypadku odczytu przez system niskiej wartości glikemii i braku reakcji ze strony pacjenta na sygnały alarmujące. Eksperci z Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego zalecają u dzieci z nieświadomością hipoglikemii lub z częstymi niedocukrzeniami nocnymi zastosowanie osobistej pompy insulinowej współdziałającymi z CGM, która umożliwia automatyczne czasowe zaprzestanie podawania insuliny w przypadku wykrycia przez CGM epizodu hipoglikemii.

Potwierdzeniem powyższych opinii była niedawno dokonana ocena osobistych pomp insulinowych dla pacjentów chorych na cukrzycę typu 1 w Wielkiej Brytanii przez instytut National Institute for Health and Care Excellence (NICE), który wydał rekomendację z zaleceniem używania osobistych pomp insulinowych, które automatycznie wstrzymują dopływ insuliny bez podejmowania działań przez użytkownika dzięki wartościom uzyskanym z CGM, tym samym stwarzają szansę na prawidłowe wyrównanie metaboliczne choroby bez incydentów hipoglikemii u ponad 75% chorych na cukrzycę typu 1. Rekomendacja wskazuje, że zastosowanie w leczeniu pacjentów z cukrzycą typu 1 tylko osobistej pompy insulinowej bez zintegrowanego systemu ciągłego monitorowania glikemi nie daje możliwości uzyskania prawidłowych poziomów glikemii w tak licznej grupie chorych.

Podobnie rekomendacja Prezesa Agencji Technologii Medycznej i Taryfikacj z dnia 22.10.2015 roku mówi o zakwalifikowaniu systemu ciągłego monitorowania glikemii (CGM)  jako świadczenia gwarantowanego z zaleceniem refundacji 26 elektrod na rok dla pacjenta dla zapewnienia efektu klinicznego. Zarówno Polskie Towarzystwo Endokrynlogii i Diabetologii Dziecięcej oraz Sekcja Pediatryczna Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego zwraca się z prośbą od kilku lat do Ministerstwa Zdrowia o wprowadzeniu świadczenia gwarantowanego refundacji elektod do CGM u dzieci z cukrzycą typu 1, które umożliwi szczególnie we współpracy tego systemu z dostępnymi obecnie osobistymi pompami insulinowymi niemal  całkowitą eliminację zagrażających zdrowiu i życiu incydentów hipoglikemii w tej grupie najmłodszych pacjentów z cukrzycą typu 1.