Pani Profesor, co powoduje cukrzycę u osób starszych i jakie czynniki zwiększają ryzyko zachorowań na tę chorobę u osób w podeszłym wieku?

Na początku należałoby powiedzieć, czym jest właściwie ta choroba, jeśli chodzi o osoby starsze. Definicja ma związek, z wiekiem metrykalnym, czyli wiekiem kalendarzowym. Przyjmuje się, że cukrzyca u osób starszych to zaburzenie gospodarki węglowodanowej pojawiające się po 65. roku życia, gdyż częstość występowania cukrzycy w tej populacji sięga aż 25-30 proc. Cukrzyca u osób starszych związana jest przede wszystkim z naturalnym procesem starzenia się i zmieniającymi się właściwościami biologicznymi organizmu, jak choćby narastającą insulinnopornością i stopniowym progresywnym spadkiem aktywności komórek beta wysp trzustki, produkujących insulinę.

A jeśli chodzi o czynniki, które nie są związane z właściwościami  biologicznymi organizmu?

Oczywiście, istotne są również czynniki środowiskowe, zwłaszcza zła dieta i i niska aktywność fizyczna, która jest szczególnie widoczna u osób starszych. W starszym wieku mniej się ruszamy, narasta zjawisko sarkopenii i w związku z tym, zwiększa się ilość tkanki tłuszczowej, co jeszcze bardziej zaburza działanie insuliny w organizmie.

Jak powinna wyglądać odpowiednia dieta u osób starszych z cukrzycą? Czy można ją wzbogacać o produkty sezonowe?

Nie ma specyficznych zaleceń dotyczących diety u osób starszych z cukrzycą. Oczywiście, najlepiej odżywiać się zdrowo i unikać wysoko przetworzonych produktów. Należy również dbać o to, by komponować posiłki zgodnie z indeksem glikemicznym poszczególnych produktów. Należy dbać o należyte uzupełnianie niesłodzonych płynów. Spożywanie sezonowych produktów jest jak najbardziej zalecane, zwłaszcza gdy są to produkty bogate w witaminy i mikroelementy, a zawierają małą ilość węglowodanów.

Jak wygląda leczenie u osób starszych z cukrzycą i co w przypadku osób starszych, które chorują na wiele innych schorzeń?

Leczenie cukrzycy u osób starszych opiera się na takich samych zasadach, co leczenie tego schorzenia w innych grupach wiekowych. Podstawą jest zdrowe żywienie i dostosowana do możliwości bezpieczna aktywność fizyczna oraz farmakoterapia przeciwhiperglikemiczna z wykorzystaniem leków doustnych i/lub insuliny. Bardzo ważna jest edukacja pacjenta oraz motywacja do działań prozdrowotnych. Cukrzyca bardzo często współistnieje z innymi chorobami. Leczenie cukrzycy u starszych osób, które chorują na inne schorzenia, to niezwykle ważne zagadnienie. W takim przypadku podstawą jest właściwy dobór metody leczenia, która ma być bezpieczna dla pacjenta. Jeśli pacjent ma przyjmować leki, to najpierw musimy sprawdzić, czy nie ma do nich przeciwwskazań. Ponadto, należy zwrócić uwagę na interakcje międzylekowe i konieczność modyfikacji dawek leków wynikających z dysfunkcji narządowych. Kluczową zasadą jest zachowanie bezpieczeństwa terapeutycznego.

Jakie napoje mogą pić cukrzycy aby nawodnić organizm, a nie doprowadzić do zwiększenia poziomu cukru w organizmie?

Osoby z cukrzycą powinny pamiętać o prawidłowym nawodnieniu organizmu. Najlepiej pić wodę mineralną, wodę z dodatkiem cytryny, mięty. Unikać należy wysokowęglowodanowych napojów, których stosowanie powinno ograniczone być do ratowania w lekkiej hipoglikemii. Do nich należą m.in. soki owocowe, także te z dopiskiem  „bez dodatku cukru”. Osoby aktywne fizycznie, w trakcie długich i dynamicznych spacerów powinny sięgać po płyny izotoniczne, pamiętając, że zawierają one cukier. 

Na czym polega kontrola cukru we krwi i na co powinny zwrócić uwagę osoby starsze?

Na rynku istnieje wiele glukometrów, które w szybki i sprawny sposób podadzą wartość stężenia glukozy we krwi. Jedne są mniej, drugie bardziej skomplikowane. Należy dobrać taki rodzaj glukometru, który będzie najbardziej optymalny dla pacjenta seniora. Najważniejsze, by osoba z cukrzycą lub jej opiekun, potrafiła się glukometrem poprawnie posługiwać. Pomiar glikemii powinien wykonywany być nie dla samego pomiaru i pozostawiany bez interpretacji wyniku. Ważne, aby wraz z lekarzem lub pielęgniarką określić zasady prowadzonej samokontroli glikemii. I tu wracamy do ważności procesu edukacji. Edukacja osób starszych dotycząca cukrzycy i jej leczenia bywa niełatwa, ale nie można jej zaniechać.