Dopiero od diabetologa dowiedział się, że pod wpływem nadmiaru cukru we krwi ulegają uszkodzeniu różne włókna nerwowe. W cukrzycy typu 2 manifestuje się to osłabieniem tempa przewodzenia bodźców poprzez cały układ nerwowy. Choroba systematycznie się rozwija, stale postępuje prowadząc do istotnych zaburzeń czucia.

Najszybciej sprawność tracą nerwy obwodowe (neuropatia czuciowa lub polineuropatia), czyli te, które unerwiają tkankę mięśniową 
i skórę. Chory cierpi na mrowienie 
w stopach i dłoniach, ma długotrwałe bóle mięśni nóg i rąk, ale
 najbardziej niebezpieczne są zaburzenia odczuwania bólu.

Jedno z powikłań

Neuropatia cukrzycowa jest jednym z powikłań cukrzycy. Tak jak w przypadku większości powikłań cukrzycowych, jej rozwój zależy od skuteczności leczenia samej cukrzycy. Najwięcej jednak zależy od tego, jak często powtarzają się epizody hiperglikemii, czyli okresów utrzymywania się we krwi nadmiaru cukru. Pan Krzysztof, co dziś przyznaje ze wstydem, nie przestrzegał zbyt starannie zaleceń dietetycznych swojego lekarza i nie przykładał się do kontrolowania poziomu cukru we krwi. Dziś mówi, że miał objawy neuropatii, ale je bagatelizował. Pojawiało się drętwienie nóg, odczuwał też pieczenie skóry, wrażenie kłucia drobnymi igiełkami. W nocy stopy były często zimne.

Prawdopodobieństwo wystąpienia tego powikłania w pierwszych kilku latach cukrzycy typu 1 jest niewielkie. Natomiast w cukrzycy typu 2 objawy neuropatii mogą występować już w chwili rozpoznania choroby. Na bólową postać neuropatii wskazują ostre bóle o charakterze palenia, mrowienia, drętwienia, szarpania, głębokiego przeszywania, uczucia przebiegającego prądu. Charakterystycznym objawem jest też przeczulica, kurcze mięśni i nasilanie się dolegliwości w nocy. Bóle obejmują przede wszystkim kończyny dolne, chociaż mogą pojawiać się też w obrębie dłoni, potylicy i centralnej części twarzy. Lekarz, który bada chorego może stwierdzić zanik tętna na stopach czy obniżenie temperatury skóry. Poza tym skóra jest cienka, sucha, pozbawiona włosów i o niebieskawym odcieniu. Mogą, tak jak u pana Krzysztofa, pojawić się trudno gojące się rany.

Cierpi całe ciało

Nadmiar cukru we krwi może też uszkodzić nerwy działające niezależnie od naszej woli – to tzw. neuropatia autonomiczna. Występuje znacznie rzadziej niż polineuropatia, ale może paraliżować działanie niemal każdego układu w organizmie. Najczęściej jednak atakuje nerwy 
regulujące ciśnienie tętnicze krwi, pocenie się, czynności pęcherza moczowego, jelit. Może również być przyczyną złego trawienia, biegunek oraz omdleń. Jeżeli częściowo zostanie sparaliżowany pęcherz moczowy, chory stale odczuwa parcie. Uszkodzenie układu pokarmowego daje objawy w postaci częstych wzdęć, bólu pod żebrami z prawej strony (ostry ból przypomina atak kolki wątrobowej). Ulgę daje częste jedzenie małych porcji pożywienia.

Tylko wyrównanie cukru

Dotychczas nie opracowano sku
tecznego sposobu leczenia neuropatii cukrzycowej. Najskuteczniejszym sposobem zapobiegania temu powikłaniu, a także podstawą leczenia jest wyrównywanie glikemii.

Najtrudniejszy do opanowania jest ból neuropatyczny. Chorzy rzadko doświadczają jego całkowitego ustąpienia. Ból jest często przewlekły, postępujący, może niekorzystnie wpływać na wszystkie sfery życia 
i mieć charakter wyniszczający. 
Tym bardziej więc należy zwrócić uwagę na profilaktykę.

Skąd to się bierze?

Do czynników ryzyka neuropatii cukrzycowej należy niedostateczna kontrola hiperglikemii, długi czas trwania choroby, predyspozycje genetyczne, wysoki poziom cholesterolu we krwi, nadciśnienie tętnicze, narażenie na działanie substancji toksycznych, do których zalicza się palenie tytoniu i picie alkoholu. Czynnikiem sprzyjającym jest także podeszły wiek. Mechanizm powstawania powikłania jest złożony. Można wyróżnić dwa główne mechanizmy uszkadzania nerwów. Są to 
wynikające z hiperglikemii zaburzenia metaboliczne, oraz angiopatia. Warto pamiętać, że neuropatia cukrzycowa nie jest pojedynczą chorobą lecz obejmuje wiele schorzeń, od utajonych do jawnych. Objawy są zależne od typu uszkodzonych nerwów. Wyróżnia się neuropatię utajoną (jest rozpoznawana na podstawie badań), objawową uogólnioną (symetryczne zajęcie nerwów czuciowych i ruchowych unerwiających kończyny oraz układ autonomiczny) oraz neuropatię ogniskową (uszkodzenie pojedynczych nerwów).